เอกสารรุ่นก่อนการปรับหลักฐาน (10 กันยายน 2569): เก็บเพื่อศึกษากระบวนการ ไม่ใช้ตัวเลขหรือการตัดสินใจเดิมแทนฉบับปัจจุบัน โปรดอ่าน ร่าง 1.4 และ บันทึกปรับข้อมูล ประกอบ
รายงานระยะที่ 2: การตรวจสอบกฎหมาย นโยบาย แผน และขอบเขตอำนาจหน้าที่
ยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ.ศ. 2571–2575
หน่วยงานผู้ใช้หลัก: สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
วันตัดยอดข้อมูล: 31 สิงหาคม 2569
สถานะเอกสาร: รายงานตรวจสอบเชิงเทคนิคสำหรับใช้เป็นฐานวิเคราะห์สถานการณ์และยกร่างยุทธศาสตร์ ยังไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายเฉพาะกรณี
วันที่จัดทำ: 1 กันยายน 2569
1. สรุปสำหรับการตัดสินใจ
1.1 ข้อค้นพบที่ยืนยันได้
- กฎหมายรองรับการจัดทำแผนการศึกษาระดับจังหวัดที่ครอบคลุมทุกระดับและทุกประเภท คำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 19/2560 ซึ่งยังใช้บังคับโดยมีการแก้ไขเพิ่มเติม กำหนดให้คณะกรรมการศึกษาธิการจังหวัด (กศจ.) กำหนดยุทธศาสตร์และให้ความเห็นชอบแผนพัฒนาการศึกษาจังหวัด และกำหนดให้สำนักงานศึกษาธิการจังหวัด (ศธจ.) จัดทำแผนพัฒนาการศึกษาและแผนปฏิบัติการเพื่อเป็นกรอบของจังหวัด [L05–L06]
- การครอบคลุมทุกสังกัดเป็นอำนาจเชิงยุทธศาสตร์และการประสาน มิใช่อำนาจบังคับบัญชาทุกหน่วยจัดการศึกษา ศธจ. ไม่ใช่ต้นสังกัดของสถานศึกษาท้องถิ่น อาชีวศึกษาทุกแห่ง สถาบันอุดมศึกษา หรือหน่วยงานนอกกระทรวงศึกษาธิการ การผูกพันงบประมาณ บุคลากร หลักสูตร หรือการดำเนินงานของหน่วยงานเหล่านี้ต้องอาศัยกฎหมายของเจ้าภาพ มติ/ข้อตกลงร่วม หรือการบรรจุในแผนของหน่วยงานนั้น
- ชื่อกลไกกลั่นกรองที่ผู้ว่าจ้างระบุได้รับการแก้ไขและยืนยันแล้ว จาก “คณะอนุกรรมาธิการยุทธศาสตร์การศึกษาจังหวัด (อกศจ.)” เป็น “คณะอนุกรรมการบริหารราชการเชิงยุทธศาสตร์” ตามคำสั่ง กศจ.พระนครศรีอยุธยา ที่ 1/2569 ลงวันที่ 27 มีนาคม 2569 ซึ่งผู้ว่าจ้างจัดส่งเมื่อวันที่ 1 กันยายน 2569 [A04]
- พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมคำสั่งฯ พ.ศ. 2565 เปลี่ยนอำนาจด้านบริหารงานบุคคลอย่างมีนัยสำคัญ จึงห้ามนำข้อความสรุปอำนาจ กศจ. จากเอกสารก่อนปี 2565 มาใช้ทั้งชุดโดยไม่เทียบตัวบทปัจจุบัน [L06] การจัดทำยุทธศาสตร์และการให้ความเห็นชอบแผนยังคงอยู่ แต่อำนาจด้านบุคคลต้องอ่านแยกจากอำนาจเชิงยุทธศาสตร์
- เกิด “ช่องว่างรอยต่อของแผน” ในปีเริ่มยุทธศาสตร์ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 แผนพัฒนาจังหวัด แผนกลุ่มจังหวัด และแผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปีของกระทรวง/หน่วยงานส่วนใหญ่สิ้นสุดวันที่ 30 กันยายน 2570 หรือในปี 2570 ขณะที่ยุทธศาสตร์นี้เริ่ม พ.ศ. 2571 จึงใช้เอกสารเหล่านี้เป็นฐานเปลี่ยนผ่านได้ แต่ไม่ควรเขียนว่าเป็นกรอบที่มีผลตลอด พ.ศ. 2571–2575 [P04, P09–P14]
- กรอบระยะยาวที่ครอบคลุมช่วงยุทธศาสตร์ชัดเจน ได้แก่ ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580 แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2566–2580 (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม) แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579 มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2561 แผนพัฒนาการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2560–2579 และแผนแม่บทรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. 2558–2593 [P01–P03, P15–P16]
- นโยบายรัฐบาลที่เป็นปัจจุบัน ณ วันตัดยอดคือคำแถลงนโยบายต่อรัฐสภาเมื่อ 9 เมษายน 2569 มิใช่คำแถลงของคณะรัฐมนตรีชุดก่อน เน้น “เรียนฟรีมีจริง เรียนฟรีมีงานทำ และเรียนรู้ได้ทุกที่ทุกเวลา” ความยืดหยุ่นของหลักสูตร การเชื่อมทักษะกับงาน AI/หุ่นยนต์ ธนาคารหน่วยกิต การลดภาระครู และการนำเยาวชนนอกระบบกลับสู่การเรียนรู้หรือการทำงาน [P05]
- นโยบายกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2569–2570 เป็นกรอบปัจจุบันแต่เป็นเพียงฐานเปลี่ยนผ่าน มีจุดเน้นเรื่องกฎหมายการศึกษาใหม่ หลักสูตรและกำลังคน ลดภาระครู ความเป็นธรรมด้านงบประมาณโดยเฉพาะโรงเรียนขนาดเล็ก และพื้นที่การศึกษาปลอดภัย [P06] แต่สิ้นช่วงก่อนยุทธศาสตร์เริ่ม จึงต้องตรวจนโยบาย พ.ศ. 2571 อีกครั้ง
- ข้อมูลรายบุคคลเพื่อค้นหาเด็กนอกระบบ/เด็กหลุดจากระบบทำได้ต่อเมื่อมีธรรมาภิบาลข้อมูลครบถ้วน ต้องกำหนดวัตถุประสงค์ ฐานกฎหมาย ผู้ควบคุมข้อมูลหรือผู้ควบคุมร่วม ชุดข้อมูลขั้นต่ำ สิทธิการเข้าถึง ระยะเวลาเก็บ การส่งต่อเหตุคุ้มครองเด็ก มาตรการความมั่นคงปลอดภัย และข้อตกลงระหว่างหน่วยงานก่อนเชื่อมข้อมูล ห้ามถือว่า “ความยินยอม” เป็นฐานเดียวหรือเป็นคำตอบอัตโนมัติทุกกรณี [L18–L20]
- มรดกโลกเป็นทั้งทุนการเรียนรู้และข้อจำกัดทางกฎหมาย นครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาได้รับการขึ้นทะเบียนเมื่อ พ.ศ. 2534 ตามเกณฑ์ (iii) พื้นที่ทรัพย์สิน 289 เฮกตาร์ และอยู่ภายใต้กฎหมายโบราณสถานกับการกำกับของกรมศิลปากร [H01–H04] โครงการศึกษาเชิงพื้นที่ที่เกี่ยวกับก่อสร้าง ป้าย ภูมิทัศน์ หรือการใช้พื้นที่ต้องให้หน่วยงานเจ้าของอำนาจตรวจสอบก่อน ไม่ใช่อำนาจอนุมัติของ ศธจ.
- พบแผนเดิมที่เผยแพร่สาธารณะ เว็บไซต์ ศธจ.พระนครศรีอยุธยาระบุแผนพัฒนาการศึกษาจังหวัด พ.ศ. 2566–2570 ฉบับทบทวนประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 และ 2568 รวมถึงแผนปฏิบัติการด้านการศึกษาปี 2568 [A01] แม้ผู้ว่าจ้างไม่ได้จัดส่งเอกสารเดิม อย่างไรก็ดี ยังไม่พบรายงานประเมินผลที่เพียงพอจะยืนยันความสำเร็จหรือประสิทธิผลของแผน
1.2 ข้อยุติสำหรับการยกร่างระยะต่อไป
- ใช้คำว่า “กรอบผลลัพธ์การศึกษาระดับจังหวัด” เพื่อเชื่อมทุกสังกัด และใช้ RACI แยกผู้มีอำนาจจริงในแต่ละมาตรการ
- กำหนด ข้อกำหนดทบทวนภายใน 180 วัน หลังแผนระดับชาติ ระดับกระทรวง จังหวัด หรือกลุ่มจังหวัดชุด พ.ศ. 2571–2575 ประกาศ
- กำหนดสถานะเป้าหมายที่ยังไม่ผ่านเจ้าของข้อมูลว่า “ค่าเป้าหมายเสนอ—ต้องจัดทำ/รับรอง baseline”
- ไม่ออกแบบระบบข้อมูลเด็กรายบุคคลให้เปิดใช้งานจนกว่าจะมี data governance และการตรวจสอบทางกฎหมายเฉพาะกระบวนงาน
- ก่อนเสนอ กศจ. ให้ผ่านการกลั่นกรองของคณะอนุกรรมการบริหารราชการเชิงยุทธศาสตร์ตามคำสั่งจังหวัดฉบับปัจจุบัน และบันทึกข้อเห็นต่างของหน่วยงานที่มิได้อยู่ใต้บังคับบัญชา ศธจ.
2. วิธีตรวจสอบและหลักเกณฑ์สถานะเอกสาร
2.1 วิธีดำเนินงาน
ตรวจจากราชกิจจานุเบกษา เว็บไซต์หน่วยงานเจ้าของกฎหมาย/นโยบาย/ข้อมูล และฐานเอกสารทางการ โดยใช้ข้อมูลที่มีผลหรือเผยแพร่ไม่เกินวันที่ 31 สิงหาคม 2569 การอ้างถึงเว็บไซต์ที่เข้าถึงวันที่ 1 กันยายน 2569 ใช้เพื่อยืนยันเอกสารที่มีอยู่ ณ วันตัดยอด ไม่ใช้เหตุการณ์หรือประกาศหลังวันตัดยอด
2.2 รหัสสถานะ
| รหัส | ความหมาย | วิธีใช้ในยุทธศาสตร์ |
|---|---|---|
| A | มีผลใช้บังคับ/มีสถานะทางการและครอบคลุม พ.ศ. 2571–2575 ทั้งหมดหรือส่วนใหญ่ | ใช้เป็นกรอบหลักและตรวจตัวชี้วัดรอบปี 2575 |
| B | มีผล ณ วันตัดยอด แต่สิ้นสุดก่อนหรือช่วงต้นยุทธศาสตร์ | ใช้เป็นฐานเปลี่ยนผ่าน ไม่อ้างว่าผูกพันตลอดแผน |
| C | ร่าง ข้อเสนอ หรืออยู่ระหว่างจัดทำ | ใช้เป็นสัญญาณอนาคตเท่านั้น ห้ามเขียนว่าเป็นกฎหมาย/แผนที่ใช้บังคับ |
| D | ต้องมีคำสั่ง/การยืนยันเฉพาะจังหวัดหรือเฉพาะหน่วยงาน | ระบุเงื่อนไขก่อนดำเนินการหรือก่อนขอความเห็นชอบ |
2.3 ระดับความเชื่อมั่นของข้อสรุป
| ระดับ | เกณฑ์ |
|---|---|
| สูง | ตัวบทกฎหมาย ราชกิจจานุเบกษา หรือเอกสารจากหน่วยงานเจ้าของโดยตรง |
| ปานกลาง | หน้าเอกสารทางการยืนยันชื่อ/สถานะ แต่ไฟล์แนบหรือรายละเอียดบางส่วนยังต้องขอรับรอง |
| ต่ำ | พบเพียงข้อมูลอ้างถึง ต้องไม่ใช้เป็นฐานกำหนดอำนาจ ค่าฐาน หรือค่าเป้าหมาย |
2.4 รหัสโดเมนผลลัพธ์ชั่วคราว
รหัสต่อไปนี้ใช้ทำตารางความสอดคล้องเท่านั้น ยังไม่ใช่ประเด็นยุทธศาสตร์ฉบับยุติ
| รหัส | โดเมนผลลัพธ์ชั่วคราว |
|---|---|
| R1 | การเข้าถึง ความต่อเนื่อง เด็กนอกระบบ/หลุดจากระบบ และความเสมอภาค |
| R2 | การอ่านเขียน คณิตศาสตร์ สมรรถนะ คุณภาพครู และคุณภาพการเรียนรู้ |
| R3 | อาชีวศึกษา อุดมศึกษา ทักษะแห่งอนาคต การมีงานทำ และผู้ประกอบการ |
| R4 | สุขภาวะ ความปลอดภัย ภัยพิบัติ ภูมิอากาศ สิ่งแวดล้อม และมรดกวัฒนธรรม |
| R5 | ปฐมวัย การเรียนรู้ตลอดชีวิต วัยแรงงาน ผู้สูงอายุ และการรับรองผลการเรียนรู้ |
| R6 | ธรรมาภิบาล การประสานทุกสังกัด ระบบข้อมูล ดิจิทัล และการติดตามผล |
3. ตารางกฎหมายและข้อกำหนดสำคัญ
ตารางนี้คัดเฉพาะกฎหมายที่มีผลโดยตรงต่อการกำหนดยุทธศาสตร์ ไม่แทนบัญชีกฎหมายปฏิบัติการของทุกหน่วยจัดการศึกษา กฎหมายที่ระบุ “และที่แก้ไขเพิ่มเติม” ต้องตรวจฉบับรวมล่าสุดอีกครั้งก่อนเสนอ กศจ.
| ลำดับ | กฎหมาย/ข้อกำหนด | สถานะ ณ 31 ส.ค. 2569 | สาระที่มีผลต่อยุทธศาสตร์ | ผลต่อบทบาท ศธจ./กศจ. | รหัสผลลัพธ์ | แหล่งทางการ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 | A; ใช้บังคับ | ม.54 สิทธิและหน้าที่รัฐด้านการศึกษา 12 ปีอย่างมีคุณภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย การพัฒนาเด็กปฐมวัย การเรียนรู้ตลอดชีวิตและกองทุนช่วยผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์; ม.65 ยุทธศาสตร์ชาติ | เป็นหลักสิทธิขั้นต่ำและเกณฑ์ตรวจความเสมอภาค ห้ามลดเป้าหมายเหลือเพียงจำนวนกิจกรรม | R1, R2, R5, R6 | ราชกิจจานุเบกษา |
| 2 | พ.ร.บ.การจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2560 และยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580 | A | หน่วยงานรัฐต้องจัดทำแผนและโครงการให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ โดยเฉพาะการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ ความเสมอภาค การเติบโตยั่งยืน และภาครัฐ | ใช้ห่วงโซ่ผลลัพธ์และรหัสเป้าหมายแผนแม่บท ไม่คัดลอกถ้อยคำระดับบน | R1–R6 | สศช.: ยุทธศาสตร์ชาติ |
| 3 | พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 แก้ไขถึงฉบับที่ 4 พ.ศ. 2562 | A | หลักสิทธิ โครงสร้างระบบ การกระจายอำนาจ มาตรฐาน/ประกันคุณภาพ และการมีส่วนร่วม | เป็นกฎหมายแม่บทปัจจุบัน; ร่าง พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่ยังไม่ใช่กฎหมาย ณ วันตัดยอด | R1, R2, R5, R6 | กระทรวงศึกษาธิการ |
| 4 | พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2546 และที่แก้ไขเพิ่มเติม | A | กำหนดโครงสร้างและการบริหารราชการของกระทรวง | ใช้ประกอบการแยก ศธจ. จากหน่วยงานต้นสังกัดและการมอบอำนาจ | R6 | กระทรวงศึกษาธิการ |
| 5 | คำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 19/2560 เรื่อง การปฏิรูปการศึกษาในภูมิภาคฯ | A โดยต้องอ่านร่วมฉบับแก้ไข 2565 | จัดตั้ง กศจ. และ ศธจ.; ให้อำนาจกำหนดยุทธศาสตร์ เห็นชอบแผน และจัดทำแผนการศึกษาจังหวัด | เป็นฐานอำนาจหลักของเอกสารฉบับนี้ | R6 และเชื่อม R1–R5 | กระทรวงศึกษาธิการ |
| 6 | พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมคำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 19/2560 พ.ศ. 2565 | A | แก้ข้อ 8, 11, 12, 13 โดยเฉพาะโครงสร้างและอำนาจบริหารงานบุคคล | ห้ามอ้างอำนาจบุคคลจากคำสั่งเดิมโดยไม่เทียบฉบับแก้ไข; อำนาจจัดทำ/เห็นชอบแผนยังเป็นฐานสำคัญ | R6 | สำเนาราชกิจจานุเบกษาบนเว็บไซต์ ศธจ. |
| 7 | พ.ร.บ.การศึกษาภาคบังคับ พ.ศ. 2545 | A | หน้าที่จัดให้เด็กวัยการศึกษาภาคบังคับเข้าเรียน การติดตาม และการดำเนินการตามอำนาจของเจ้าหน้าที่/องค์กรที่กฎหมายกำหนด | กลไกเด็กหลุดต้องเชื่อมเขตพื้นที่ อปท. นายทะเบียน และเจ้าหน้าที่คุ้มครองเด็ก ไม่ใช่ฐานข้อมูล ศธจ. เพียงหน่วยเดียว | R1 | กระทรวงศึกษาธิการ |
| 8 | พ.ร.บ.การพัฒนาเด็กปฐมวัย พ.ศ. 2562 | A | การพัฒนาแบบองค์รวม บูรณาการการศึกษา สาธารณสุข สังคม และท้องถิ่น โดยคำนึงประโยชน์สูงสุดของเด็ก | ศธจ. ประสานมาตรฐานและข้อมูลภาพรวม; การจัดบริการอยู่หลายเจ้าภาพ | R1, R2, R5 | ราชกิจจานุเบกษา |
| 9 | พ.ร.บ.ส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566 | A; ยกเลิก พ.ร.บ.ส่งเสริมการศึกษานอกระบบฯ 2551 | วางระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิต การเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนเอง และเพื่อคุณวุฒิตามระดับ; จัดตั้งกรมส่งเสริมการเรียนรู้ | ใช้ชื่อหน่วยงานและภารกิจตามกฎหมายใหม่ ไม่ใช้ “กศน.” เป็นฐานกฎหมายเดิมโดยอัตโนมัติ | R1, R5, R6 | ราชกิจจานุเบกษา |
| 10 | พ.ร.บ.การอาชีวศึกษา พ.ศ. 2551 | A | การจัดอาชีวศึกษา การฝึกอบรมวิชาชีพ เครือข่ายและความร่วมมือกับสถานประกอบการ รวมถึงทวิภาคี | ศธจ. ประสาน demand–supply และผลลัพธ์ระดับจังหวัด; สอศ./สถานศึกษาเป็นเจ้าภาพหลักสูตรและการจัดการศึกษา | R3, R5 | ฐานข้อมูล สอศ. |
| 11 | พ.ร.บ.การจัดการศึกษาสำหรับคนพิการ พ.ศ. 2551 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2556 | A | สิทธิ บริการ สิ่งอำนวยความสะดวก เทคโนโลยี และแผนจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล | ตัวชี้วัดต้องจำแนกความพิการและการได้รับบริการที่เหมาะสม ไม่วัดเพียงการลงทะเบียน | R1, R2 | คลังกฎหมายกระทรวงศึกษาธิการ |
| 12 | พ.ร.บ.คุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546 | A | ประโยชน์สูงสุดของเด็ก การห้ามกระทำอันเป็นอันตราย หน้าที่คุ้มครองสวัสดิภาพตาม ม.24 และหน้าที่สถานศึกษาตาม ม.63 ในการจัดระบบแนะแนว ให้คำปรึกษา/ฝึกอบรมเพื่อความประพฤติ ความรับผิดชอบ และความปลอดภัย; ม.65–66 กำกับการอบรมสั่งสอนและการประสาน | ระบบค้นหาเด็กต้องมีทางส่งต่อกรณีคุ้มครอง; ระบบดูแลช่วยเหลือ/แนะแนวและความปลอดภัยต้องเป็นงานเชิงระบบทุกสังกัด โดยไม่ให้ครูหรือ ศธจ.รับภารกิจเกินบทบาท | R1, R4, R6 | กรมกิจการเด็กและเยาวชน |
| 12.1 | ระเบียบ ศธ.ว่าด้วยการลงโทษนักเรียนและนักศึกษา พ.ศ. 2548 และกฎกระทรวงกำหนดความประพฤติ พ.ศ. 2548 | B–ต้องตรวจฉบับแก้ไขก่อนใช้ | การลงโทษมุ่งอบรมสั่งสอน มี 4 สถาน; กฎกระทรวงกำหนดพฤติกรรมต้องห้าม | ใช้วินัยเชิงบวกและ due process ไม่ใช้ความรุนแรง/ประจาน; ยุทธศาสตร์ไม่ก่ออำนาจตรวจค้นหรือลงโทษแก่ผู้ไม่มีคำสั่ง | R4, R6 | ราชกิจจานุเบกษา–ระเบียบลงโทษ; กฎกระทรวงความประพฤติ |
| 13 | พ.ร.บ.โรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2550 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2554 | A | กำกับโรงเรียนเอกชนในระบบ/นอกระบบ การอนุญาตและข้อมูลกิจการ | ศธจ. มีงานตามที่ได้รับมอบอำนาจจาก สช.; แยกอำนาจกำกับโรงเรียนเอกชนจากบทบาทประสานสถานศึกษาอื่น | R1, R2, R5, R6 | สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน |
| 14 | พ.ร.บ.การอุดมศึกษา พ.ศ. 2562 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 | A | หลักความเป็นอิสระ การกำกับอุดมศึกษา คุณภาพ และพันธกิจสถาบัน | มหาวิทยาลัยเป็นภาคีเชิงยุทธศาสตร์ ไม่อยู่ใต้คำสั่ง ศธจ.; ต้องใช้ข้อตกลงและแผนสถาบัน | R2, R3, R5 | กระทรวง อว.: ฉบับแก้ไข 2568 |
| 15 | พ.ร.บ.กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561 | A | สนับสนุนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์/ด้อยโอกาส ลดความเหลื่อมล้ำ และผลิตองค์ความรู้ | เชื่อมข้อมูลและมาตรการช่วยเหลือกับ กสศ. ภายใต้ข้อตกลงและฐานกฎหมาย ไม่ถือข้อมูล กสศ. เป็นของ ศธจ. | R1, R6 | กสศ. |
| 16 | พ.ร.บ.กำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่ อปท. พ.ศ. 2542 และกฎหมายจัดตั้ง อปท. | A | อปท. มีอำนาจบริการสาธารณะด้านการศึกษา/พัฒนาเด็กตามกฎหมายและภารกิจถ่ายโอน | กศจ. ประสานและส่งเสริม ไม่ใช่ผู้บังคับบัญชา อปท.; โครงการต้องบรรจุในแผน/งบของ อปท. | R1, R2, R4, R5, R6 | กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น |
| 17 | พ.ร.ฎ.ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546 และฉบับที่ 2 พ.ศ. 2562 | A | มุ่งผลสัมฤทธิ์ ความคุ้มค่า ประโยชน์ประชาชน แผนปฏิบัติราชการ เป้าหมาย ตัวชี้วัด และงบประมาณ | ยุทธศาสตร์ต้องเชื่อมผลลัพธ์–งบประมาณ–ผู้รับผิดชอบ–วงรอบประเมิน ไม่ใช่บัญชีโครงการ | R6 | สำนักงาน ก.พ.ร. |
| 18 | พ.ร.บ.การบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562 | A | การทำงานและบริการดิจิทัล มาตรฐาน การเชื่อมโยง และการใช้ข้อมูลภาครัฐ | เป็นฐานสำหรับ data interoperability แต่ไม่ยกเว้น PDPA หรือกฎหมายเจ้าของทะเบียน | R6 | สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล |
| 19 | พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 และกฎหมายลำดับรอง | A | ฐานการประมวลผล หน้าที่ผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผล สิทธิของเจ้าของข้อมูล ข้อมูลอ่อนไหว มาตรการความปลอดภัย และ DPO ตามเงื่อนไข | เป็นเงื่อนไขก่อนเชื่อมข้อมูลเด็ก สุขภาพ ความพิการ ความยากจน หรือสถานะบุคคล | R1, R6 | ราชกิจจานุเบกษา |
| 20 | พ.ร.บ.การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562 และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง | A | การป้องกัน รับมือ และลดความเสี่ยงภัยคุกคามไซเบอร์ โดยมีหน้าที่เข้มขึ้นสำหรับ CII | ต้องจำแนกว่าระบบใดเป็น CII/อยู่ภายใต้ผู้กำกับใด; ทุกระบบยังควรมี baseline ความปลอดภัยและแผนเหตุการณ์ | R4, R6 | สำนักงาน สกมช. |
| 21 | กฎกระทรวงการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ. 2561 และมาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2561 | A | ระบบประกันคุณภาพภายใน/ภายนอกและผลลัพธ์ที่พึงประสงค์: ผู้เรียนรู้ ผู้ร่วมสร้างสรรค์นวัตกรรม พลเมืองที่เข้มแข็ง | ใช้ข้อมูลประกันคุณภาพเป็นหลักฐานประกอบ แต่ไม่แทนผลลัพธ์ผู้เรียน; ลดการรายงานซ้ำ | R2, R6 | กระทรวงศึกษาธิการ, สกศ. |
| 22 | พ.ร.บ.โบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 | A | การขึ้นทะเบียน ควบคุม ดูแล และอนุญาตเกี่ยวกับโบราณสถานและเขตที่ดิน | การใช้แหล่งมรดกเป็นห้องเรียนทำได้โดยประสาน; งานก่อสร้าง/เปลี่ยนสภาพต้องผ่านเจ้าพนักงาน/กรมศิลปากรตามกฎหมาย | R2, R3, R4 | กรมศิลปากร |
| 23 | พ.ร.บ.ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 และแผนที่ออกตามระบบดังกล่าว | A สำหรับกฎหมาย; แผนชาติ 2564–2570 เป็น B | กำหนดบัญชาการและการจัดการภัยในระดับชาติ/จังหวัด/ท้องถิ่น | ศธจ. จัด continuity of education และประสาน ปภ./จังหวัด/ต้นสังกัด ไม่ตั้งระบบบัญชาการคู่ขนาน | R4, R6 | กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย |
3.1 ประเด็นกฎหมายที่ยังต้องตรวจเฉพาะกรณี
- คำสั่งแต่งตั้ง กศจ.พระนครศรีอยุธยา และคณะอนุกรรมการบริหารราชการเชิงยุทธศาสตร์ฉบับที่มีผล ณ วันที่เสนอร่าง
- คำสั่งมอบอำนาจของเลขาธิการคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชนและของปลัดกระทรวงศึกษาธิการที่ใช้กับ ศธจ.พระนครศรีอยุธยา
- สถานะผู้ควบคุมข้อมูล/ผู้ควบคุมร่วมของฐานเด็กนอกระบบแต่ละชุด และฐานกฎหมายการเปิดเผยข้อมูลระหว่างหน่วยงาน
- ข้อกำหนดเขตโบราณสถาน ผังเมือง เขตมรดกโลก/พื้นที่กันชน และแผนแม่บทที่ใช้กับจุดตั้งโครงการจริง
- ระเบียบและอำนาจอนุมัติการใช้เงินแต่ละแหล่ง โดยเฉพาะงบจังหวัด งบ อปท. เงินกองทุน และเงินร่วมเอกชน
4. ขอบเขตอำนาจของ กศจ. ศธจ. และกลไกกลั่นกรอง
4.1 อำนาจเชิงยุทธศาสตร์ของ กศจ.
จากคำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 19/2560 ซึ่งต้องอ่านร่วม พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมฯ พ.ศ. 2565 กศจ. มีฐานอำนาจที่เกี่ยวข้องกับเอกสารนี้ ได้แก่
- กำหนดยุทธศาสตร์และแนวทางการจัดการศึกษา รวมถึงการส่งเสริมสนับสนุนทุกระดับและทุกประเภท
- ประสานและส่งเสริมการจัดการศึกษาของ อปท. และผู้จัดการศึกษารูปแบบหลากหลาย
- พิจารณาและให้ความเห็นชอบแผนพัฒนาการศึกษาจังหวัด
- กำหนดกรอบตัวชี้วัด/ติดตามการดำเนินงานในขอบเขตที่กฎหมายหรือการมอบหมายรองรับ
- เสนอแนะการจัดสรรทรัพยากรหรือประเด็นที่ต้องให้หน่วยงานผู้มีอำนาจพิจารณา
การให้ความเห็นชอบของ กศจ. ทำให้ยุทธศาสตร์เป็นกรอบร่วมระดับจังหวัด แต่ ไม่ทำให้ กศจ. กลายเป็นต้นสังกัดหรือผู้อนุมัติงบประมาณของทุกหน่วยงาน
4.2 หน้าที่ของ ศธจ. ที่เกี่ยวข้องโดยตรง
ศธจ. มีบทบาทอย่างน้อย 5 กลุ่มต่อยุทธศาสตร์นี้
- งานเลขานุการ กศจ. และคณะอนุกรรมการตามที่กำหนด
- จัดทำแผนพัฒนาการศึกษาและแผนปฏิบัติการระดับจังหวัด
- ประสานงานส่วนราชการ หน่วยจัดการศึกษา อปท. ภาคเอกชน และภาคีในพื้นที่
- กำกับ ติดตาม นิเทศ และรายงานตามนโยบาย/อำนาจที่ได้รับมอบหมาย โดยต้องระบุขอบเขตหน่วยงานที่ติดตามได้
- ดำเนินภารกิจการศึกษาเอกชนและภารกิจอื่นตามกฎหมายหรือคำสั่งมอบอำนาจ
4.3 กลไกกลั่นกรอง
คำสั่ง กศจ.พระนครศรีอยุธยา ที่ 1/2569 ลงวันที่ 27 มีนาคม 2569 ยืนยันชื่อ คณะอนุกรรมการบริหารราชการเชิงยุทธศาสตร์ องค์ประกอบ 11 ตำแหน่ง โดยมีศึกษาธิการจังหวัดเป็นอนุกรรมการและเลขานุการ รองศึกษาธิการจังหวัดและผู้อำนวยการกลุ่มนโยบายและแผนเป็นผู้ช่วยเลขานุการ อำนาจหน้าที่ครอบคลุมการพิจารณากลั่นกรองข้อเสนอยุทธศาสตร์ แนวทางจัดการศึกษา แผนพัฒนาการศึกษาจังหวัด แผนปฏิบัติการด้านการศึกษา แผนปฏิบัติการประจำปีของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา การกำกับติดตามหน่วยงานในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ ระบบข้อมูลคุณภาพ ตัวชี้วัดร่วม และข้อเสนอด้านงบประมาณ [A04] จึงกำหนดขั้นตอนดังนี้
คณะทำงานวิชาการ/ข้อมูล (ต้องแต่งตั้งหรือมอบหมาย)
↓ ตรวจหลักฐานและความพร้อม
สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดจัดทำร่าง
↓ ตรวจอำนาจ–งบ–ข้อมูล–ข้อเห็นต่าง
คณะอนุกรรมการบริหารราชการเชิงยุทธศาสตร์กลั่นกรอง
↓ เสนอพร้อมบันทึกเงื่อนไข/ข้อสงวน
กศจ.พระนครศรีอยุธยาให้ความเห็นชอบ
↓
หน่วยงานเจ้าภาพบรรจุโครงการในแผนและงบประมาณของตน
ก่อนเสนอร่างฉบับสุดท้าย ให้ตรวจว่าคำสั่งดังกล่าวยังไม่ถูกแก้ไข ยกเลิก หรือแทนที่ และตรวจองค์ประชุมตามระเบียบที่ใช้บังคับ
4.4 เมทริกซ์ขอบเขตบทบาท
| ประเภทงาน | ศธจ.ดำเนินการโดยตรง | ศธจ.ประสาน/ติดตาม | ต้องให้หน่วยงานอื่นตัดสินใจ | เงื่อนไขสำคัญ |
|---|---|---|---|---|
| จัดทำยุทธศาสตร์/แผนจังหวัด | จัดทำฐานข้อมูล ร่างแผน เลขานุการกระบวนการ รายงานผล | ทุกสังกัด/ภาคีให้ข้อมูลและผูกแผนของตน | กศจ.เห็นชอบ; เจ้าภาพอนุมัติโครงการ/งบ | ต้องมีคำสั่งกลไกและบันทึกมติ |
| เด็กนอกระบบ/เสี่ยงหลุด | ออกแบบกรอบจังหวัด ประสานรายกรณีตามอำนาจที่ได้รับ | เขตพื้นที่ สกร. อปท. กสศ. พม. สธ. นายทะเบียน ตำรวจ/คุ้มครองเด็ก | เจ้าของทะเบียนเปิดเผยข้อมูล; พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินคุ้มครอง | PDPA, Child Protection, least privilege, audit log |
| อ่านออกเขียนได้/ผลสัมฤทธิ์ | วิเคราะห์ภาพรวม สนับสนุนเครือข่าย/นิเทศตามมอบหมาย | ต้นสังกัด สถานศึกษา มหาวิทยาลัย | ต้นสังกัด/สถานศึกษาปรับหลักสูตร บุคลากร และงบ | ห้ามรวมคะแนนต่างเครื่องมือโดยไม่ทำ concordance |
| อาชีวะ–กำลังคน | เวทีกำลังคน ฐานข้อมูลความต้องการ และตัวชี้วัดจังหวัด | สอศ. อว. แรงงาน อุตสาหกรรม นายจ้าง | สถานศึกษา/สภาสถาบัน/ต้นสังกัดอนุมัติหลักสูตรและงบ | ไม่ให้ความต้องการนายจ้างระยะสั้นกลบการศึกษาทั่วไปและสิทธิผู้เรียน |
| ปฐมวัย | ประสานมาตรฐานและภาพรวมการศึกษา | อปท. สธ. พม. สถานศึกษา | หน่วยจัดบริการและหน่วยกำกับตามกฎหมาย | ใช้มาตรฐานร่วมและคุ้มครองเด็ก |
| โรงเรียนเอกชน | ปฏิบัติการตามกฎหมาย/การมอบอำนาจ | สช.และหน่วยเกี่ยวข้อง | ผู้มีอำนาจอนุญาตตามรายการ | ตรวจหนังสือมอบอำนาจล่าสุด |
| อุดมศึกษา | ไม่มีอำนาจสั่งการ | เชิญร่วมกำหนดผลลัพธ์ งานวิจัย บริการวิชาการ credit transfer | สภามหาวิทยาลัย/กระทรวง อว./สถาบัน | เคารพความเป็นอิสระตามกฎหมาย |
| อปท./สถานศึกษาท้องถิ่น | ไม่มีอำนาจบังคับบัญชา | ประสาน กำหนดเป้าหมายร่วม แลกเปลี่ยนข้อมูล | สภาท้องถิ่น/ผู้บริหารท้องถิ่น/ต้นสังกัดอนุมัติแผนและงบ | เชื่อมแผนพัฒนาการศึกษา อปท. พ.ศ. 2571–2575 |
| มรดกโลก/โบราณสถาน | พัฒนาสาระการเรียนรู้และเครือข่าย | กรมศิลปากร จังหวัด อปท. ชุมชน UNESCO ตามช่องทางรัฐ | กรมศิลปากร/เจ้าพนักงาน/ท้องถิ่นอนุญาตงานกายภาพ | ตรวจพิกัดและเขตคุ้มครองรายโครงการ |
| ภัยพิบัติ/อุทกภัย | แผนความต่อเนื่องระดับการศึกษาและข้อมูลการหยุดเรียน | ปภ. จังหวัด อปท. ชลประทาน ต้นสังกัด | ผู้บัญชาการเหตุ/เจ้าของสถานศึกษา | ไม่ตั้งสายบังคับบัญชาคู่ขนาน |
| ระบบข้อมูล/แดชบอร์ด | จัดข้อมูลรวมและรายงานที่อยู่ในอำนาจ | ทำ data-sharing agreement กับเจ้าของข้อมูล | เจ้าของข้อมูลอนุมัติการใช้/เปิดเผย; DPO/ฝ่ายกฎหมายตรวจ | privacy by design, security by design |
5. กฎหมายข้อมูลส่วนบุคคลกับระบบเด็กหลุดจากระบบ
5.1 หลักที่ต้องยึด
- กำหนดวัตถุประสงค์แยกเป็นกระบวนงาน เช่น ค้นหาเด็กวัยภาคบังคับ การส่งต่อสวัสดิการ การคุ้มครองเด็ก และการทำสถิติ ไม่ใช้ถ้อยคำกว้างว่า “เพื่อประโยชน์ทางการศึกษา” เพียงอย่างเดียว
- ทำ data map ระบุรายการข้อมูล แหล่ง ผู้รับ การไหลของข้อมูล ระยะเก็บ และผู้มีสิทธิ์เข้าถึง
- วิเคราะห์ฐานกฎหมายรายกิจกรรม รวมทั้งภารกิจเพื่อประโยชน์สาธารณะ/อำนาจรัฐ หน้าที่ตามกฎหมาย การคุ้มครองประโยชน์สำคัญต่อชีวิต และเงื่อนไขข้อมูลอ่อนไหวตามกรณี ไม่สรุปว่าต้องใช้ความยินยอมเสมอ
- กำหนดบทบาทผู้ควบคุมข้อมูล แต่ละหน่วยงานอาจเป็นผู้ควบคุมอิสระ ผู้ควบคุมร่วม หรือผู้ประมวลผลต่างกันตามการตัดสินใจจริง ต้องทำข้อตกลงให้ตรงกับข้อเท็จจริง
- เก็บเท่าที่จำเป็นและแบ่งชั้นข้อมูล แดชบอร์ดสาธารณะใช้ข้อมูลรวม/ปกปิดตัวตน รายชื่อเด็กเปิดเฉพาะทีมช่วยเหลือที่มีหน้าที่
- มาตรการคุ้มครองเด็ก ต้องจำกัดการตีตรา การเผยชื่อ และการติดต่อที่อาจเพิ่มความเสี่ยงในครอบครัวหรือชุมชน
- ความมั่นคงปลอดภัย ใช้การยืนยันตัวตนหลายปัจจัย การกำหนดสิทธิ์ตามบทบาท บันทึกการเข้าถึง การเข้ารหัส สำรอง/กู้คืน แผนตอบสนองเหตุ และทบทวนบัญชีผู้ใช้
- สิทธิและความโปร่งใส จัด privacy notice ช่องทางใช้สิทธิ กระบวนการแก้ข้อมูลผิด และช่องทางร้องเรียนที่เด็ก/ผู้ปกครองเข้าถึงได้
5.2 ประตูอนุมัติก่อนใช้งานข้อมูลรายบุคคล
| Gate | หลักฐานที่ต้องมี | ผู้ตรวจ/ผู้เห็นชอบที่เสนอ |
|---|---|---|
| G1 ความจำเป็น | problem statement และเหตุผลที่ข้อมูลรวมไม่เพียงพอ | คณะทำงานข้อมูล/เจ้าของภารกิจ |
| G2 อำนาจและฐานกฎหมาย | legal basis memo รายชุดข้อมูลและรายกิจกรรม | ฝ่ายกฎหมายของแต่ละหน่วยงาน/DPO |
| G3 บทบาท | data-sharing agreement และแผนภาพ controller–processor | ผู้บริหารหน่วยงานเจ้าของข้อมูล |
| G4 ความเสี่ยง | การประเมินความเสี่ยงต่อสิทธิเด็กและมาตรการลดความเสี่ยง | DPO/ผู้เชี่ยวชาญคุ้มครองเด็ก/ความมั่นคงปลอดภัย |
| G5 เทคนิค | access control, logging, encryption, retention, incident response ผ่านการทดสอบ | เจ้าของระบบ/ผู้ตรวจความมั่นคงปลอดภัย |
| G6 ทดลองจำกัดขอบเขต | pilot เฉพาะพื้นที่/กลุ่ม พร้อมเกณฑ์หยุด | คณะกำกับโครงการและเจ้าของข้อมูล |
| G7 เปิดใช้/ขยายผล | รายงานผล ความผิดพลาด ผลกระทบ และข้อร้องเรียน | กศจ.รับทราบ; เจ้าของข้อมูลอนุมัติตามอำนาจ |
ข้อสรุป: ณ ระยะนี้สามารถออกแบบสถาปัตยกรรมธรรมาภิบาลและใช้ข้อมูลรวมได้ แต่ ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอให้เปิดระบบเชื่อมโยงรายบุคคลจริง
6. ตารางแผน นโยบาย และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
| ระดับ | เอกสาร/เจ้าของ | ช่วงเวลา/สถานะ | เป้าหมายหรือข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง | ผลเชิงเหตุผลต่อยุทธศาสตร์จังหวัด | รหัส | แหล่ง |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ระดับ 1 | ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580 / สศช. | A | คนทุกช่วงวัยมีศักยภาพ ความเสมอภาค ความยั่งยืน ภาครัฐมีประสิทธิภาพ | วางผลลัพธ์คนตลอดช่วงชีวิตและระบบจังหวัดที่วัดผลได้ | R1–R6 | สศช. |
| ระดับ 2 | แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2566–2580 (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม) | A | ประเด็น 11 ศักยภาพคนตลอดช่วงชีวิต; 12 การเรียนรู้; 17 ความเสมอภาคฯ; 20 บริการประชาชนฯ รวมถึง 4, 5, 6, 18, 23 ตามความเกี่ยวข้อง | ใช้รหัสเป้าหมายและคำอธิบายตัวชี้วัดที่มีค่าเป้าหมายรอบ 2575 เป็นจุดเทียบ ไม่สร้างตัวชี้วัดซ้ำโดยไม่จำเป็น | R1–R6 | สศช. |
| ระดับ 2 | แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 / สศช. | 1 ต.ค. 2565–30 ก.ย. 2570; B | หมุดหมายกำลังคนสมรรถนะสูง สังคมแห่งโอกาส เมืองน่าอยู่ เศรษฐกิจมูลค่าสูง และภาครัฐทันสมัย | ใช้เป็นหลักฐานฐานเปลี่ยนผ่านและฐานวิเคราะห์ แต่ต้องเปลี่ยนไปอ้างแผนฉบับที่ 14/ฉบับถัดไปเมื่อประกาศ | R1–R6 | สศช. |
| ระดับชาติด้านการศึกษา | แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579 / สกศ. | A ตลอดช่วงยุทธศาสตร์ | 5 เป้าหมาย Access, Equity, Quality, Efficiency, Relevancy; 6 ยุทธศาสตร์ | เป็นแกนระบบการศึกษาระยะยาว โดยแปลงเป็นปัญหาและผลลัพธ์เฉพาะอยุธยา | R1–R6 | สกศ. |
| มาตรฐาน | มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2561 / สกศ. | A | ผู้เรียนรู้ ผู้ร่วมสร้างสรรค์นวัตกรรม และพลเมืองที่เข้มแข็ง | กรอบสมรรถนะ/คุณลักษณะร่วมทุกระดับ แต่ตัวชี้วัดต้องใช้เครื่องมือที่เหมาะช่วงวัย | R2, R3, R5 | สกศ. |
| รัฐบาล | คำแถลงนโยบายคณะรัฐมนตรีต่อรัฐสภา 9 เม.ย. 2569 | B ในเชิงความต่อเนื่อง; เป็นนโยบายปัจจุบัน ณ วันตัดยอด | เรียนฟรีมีจริง เรียนฟรีมีงานทำ เรียนรู้ทุกที่ทุกเวลา; หลักสูตรยืดหยุ่น ทักษะอนาคต Skill Bridge, AI/Robotics, credit bank, ลดภาระครู และช่วยเยาวชนนอกระบบ | ให้ความสำคัญ R1/R3/R5/R6 แต่ต้องตรวจนโยบายรัฐบาลอีกครั้งก่อนเริ่มปี 2571 | R1, R2, R3, R5, R6 | สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี/รัฐบาลไทย: PDF |
| กระทรวง | นโยบายการศึกษากระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2569–2570 | B | กฎหมายการศึกษาใหม่; หลักสูตร–กำลังคน; คืนเวลาให้ครู; ความเป็นธรรมงบประมาณ/โรงเรียนขนาดเล็ก; พื้นที่ปลอดภัย | ใช้กำหนดงานเร่งด่วนก่อนแผนและเป็นสมมติฐานต่อเนื่อง ห้ามถือว่าใช้ตลอด 2571–2575 | R1–R6 | กระทรวงศึกษาธิการ |
| กระทรวง | แผนปฏิบัติราชการกระทรวงศึกษาธิการ ระยะ 5 ปี พ.ศ. 2566–2570 | B | คุณภาพทุกช่วงวัย โอกาส/ลดเหลื่อมล้ำ กำลังคนตรงความต้องการ และบริหารทันสมัย | ใช้ทบทวนความต่อเนื่องโครงการและตัวชี้วัด แต่รอแผน 2571–2575 | R1–R6 | กระทรวงศึกษาธิการ |
| สป.ศธ. | แผนปฏิบัติราชการ สป.ศธ. พ.ศ. 2566–2570 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม | B | สอดคล้องกฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการ สป.ศธ. พ.ศ. 2567 และบทบาทหน่วยงานในสังกัด | ใช้ตรวจภารกิจตรงของ ศธจ. และกรอบงบ สป. ก่อนเปลี่ยนแผนชุดใหม่ | R1, R2, R6 | สป.ศธ.: PDF |
| สพฐ. | แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน/แผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปี พ.ศ. 2566–2570 | B | ความปลอดภัย โอกาส/เสมอภาค คุณภาพศตวรรษที่ 21 และประสิทธิภาพบริหาร | ใช้เป็นฐานเฉพาะการศึกษาขั้นพื้นฐาน ไม่ใช้แทนระบบจังหวัดทุกสังกัด | R1, R2, R4, R6 | สพฐ. |
| สอศ. | แผนพัฒนาการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2560–2579 | A | ผลิต/พัฒนากำลังคนวิชาชีพ คุณภาพ มาตรฐาน ความร่วมมือ และตอบความต้องการประเทศ | เป็นฐานระยะยาวของ R3; ต้องใช้ข้อมูลผู้เรียน ผู้จบ ทวิภาคี และงานของจังหวัดจริง | R3, R5 | VEC Data Catalog |
| อว. | แผนปฏิบัติราชการกระทรวง อว. พ.ศ. 2566–2570 | B | กำลังคน วิทยาศาสตร์ วิจัย นวัตกรรม และระบบอุดมศึกษา | สร้างความร่วมมือมหาวิทยาลัย–จังหวัด แต่ไม่ผูกพันสถาบันโดยมติ กศจ. เพียงลำพัง | R2, R3, R5 | กระทรวง อว. |
| ท้องถิ่น | แผนพัฒนาการศึกษาท้องถิ่น พ.ศ. 2566–2570 และแนวทางจัดทำแผน พ.ศ. 2571–2575 / สถ. | B สำหรับแผนเดิม; แนวทางใหม่เป็นกรอบเต็มช่วง | กรอบจัดการศึกษาของ อปท. และสถานศึกษาท้องถิ่น | ต้องทำ crosswalk ราย อปท. กับยุทธศาสตร์จังหวัด โดยแต่ละ อปท. อนุมัติแผน/งบของตน | R1, R2, R4, R5, R6 | สถ.: แผนเดิม, ระบบกฎหมาย/แนวทางแผน 2571–2575 |
| แรงงาน | แผนปฏิบัติราชการกระทรวงแรงงาน พ.ศ. 2566–2570 | B | แรงงานศักยภาพสูง การมีงานทำ หลักประกัน และระบบข้อมูลแรงงาน | ใช้กำหนดกลไก demand–supply และ NEET ก่อนเปลี่ยนแผนชุดใหม่ | R1, R3, R5, R6 | กระทรวงแรงงาน |
| ดิจิทัล | นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม | A/ระยะยาว; ต้องตรวจฉบับปรับปรุงก่อน 2571 | โครงสร้างพื้นฐาน สังคมเท่าเทียม กำลังคนดิจิทัล รัฐบาลดิจิทัล และความเชื่อมั่น | รองรับ digital inclusion, data governance และทักษะดิจิทัล โดยไม่ใช้เทคโนโลยีแทนการแก้ข้อจำกัดด้านคน/กระบวนการ | R1, R2, R3, R5, R6 | สดช. |
| AI | แผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติ พ.ศ. 2565–2570 | B | โครงสร้างพื้นฐาน บุคลากร วิจัย/นวัตกรรม การประยุกต์ใช้ และจริยธรรม/กฎระเบียบ | ใช้เป็นสัญญาณการเปลี่ยนผ่าน; รอแผนหลัง 2570 และกำหนด AI literacy/safety ตามวัย | R2, R3, R6 | AI Thailand |
| ภัยพิบัติ | แผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. 2564–2570 | B | ลดความเสี่ยง เตรียมพร้อม ตอบโต้ ฟื้นฟู และหุ้นส่วนทุกภาคส่วน | ทำแผนความต่อเนื่องทางการศึกษาและตัวชี้วัดวันเรียนที่สูญเสีย; รอแผนชุดใหม่ | R4, R6 | ปภ. |
| ภูมิอากาศ | แผนแม่บทรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. 2558–2593 | A | การปรับตัว ลดก๊าซเรือนกระจก และสร้างขีดความสามารถ; น้ำ/อุทกภัย สุขภาพ เมือง ท่องเที่ยว | เชื่อมความร้อน อุทกภัย มลพิษ อาคารเรียน และ green skills กับผลลัพธ์การศึกษา | R3, R4, R6 | กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม |
| SDGs | SDG 4 และเป้าหมายเชื่อมโยง | เป้าหมายสากลถึง 2573 (2030); ช่วงยุทธศาสตร์คร่อมเส้นตาย | การศึกษามีคุณภาพ เท่าเทียม ตลอดชีวิต; เชื่อม SDG 3, 5, 8, 10, 11, 13, 16, 17 | ตั้งหมุดตรวจปี 2573 และทบทวนกรอบหลัง 2030 สำหรับปี 2574–2575 | R1–R6 | สศช. SDG 4, UN Goal 4 |
| จังหวัด | แผนพัฒนาจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ.ศ. 2566–2570 ฉบับทบทวนปีงบประมาณ 2570 | B | “อยุธยาเมืองมรดกโลก เป็นแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพ น่าเรียนรู้ น่าอยู่ น่าลงทุน”; 3 ประเด็น: เมือง/ชุมชนน่าอยู่ ท่องเที่ยวอัจฉริยะคุณภาพสูง เศรษฐกิจมูลค่าสูงเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม | การศึกษาต้องเป็นโครงสร้างพื้นฐานมนุษย์ของทั้ง 3 ประเด็น และวัดผลต่อคน ไม่ใช้เพียงจำนวนแหล่งเรียนรู้ | R2, R3, R4, R5, R6 | จังหวัดพระนครศรีอยุธยา: PDF ฉบับทบทวน 2570 |
| กลุ่มจังหวัด | แผนพัฒนากลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนบน พ.ศ. 2566–2570 ฉบับทบทวนปี 2570 | B | “ลุ่มน้ำแห่งประวัติศาสตร์ เศรษฐกิจดิจิทัลเชิงสร้างสรรค์ที่ยั่งยืน”; เกษตร/อาหารสุขภาพ ท่องเที่ยวมูลค่าสูง อุตสาหกรรม/บริการอนาคต สิ่งแวดล้อม/พลังงาน | พัฒนาทักษะข้ามจังหวัด ระบบฝึกงาน ห่วงโซ่อุปทาน และการเรียนรู้มรดก/สิ่งแวดล้อม | R2, R3, R4, R5 | กลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนบน |
| จังหวัดด้านการศึกษา | แผนพัฒนาการศึกษาจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ.ศ. 2566–2570 ฉบับทบทวน 2567/2568 | B; พบฉบับเผยแพร่แต่ยังไม่มีผลประเมิน | เป็นฐานความต่อเนื่องของยุทธศาสตร์เดิม | ต้องทำ indicator crosswalk และตรวจผลจริงก่อนตัดสินใจ “ต่อยอด/ยุติ/ออกแบบใหม่” | R1–R6 | ศธจ.พระนครศรีอยุธยา |
| มรดกโลก | อนุสัญญามรดกโลก/Statement of OUV และแผนแม่บทนครประวัติศาสตร์ | A สำหรับสถานะมรดกโลกและกฎหมาย; สถานะแผนแม่บทฉบับปรับปรุงต้องยืนยัน | คุณค่าโดดเด่นสากล เกณฑ์ (iii) ความแท้/ความครบถ้วน การอนุรักษ์และการจัดการความเสี่ยง | พัฒนา place-based learning และอาชีพวัฒนธรรมโดยไม่กระทบ OUV; ประสานกรมศิลปากรทุกโครงการพื้นที่ | R2, R3, R4, R5 | UNESCO, คลังกรมศิลปากร |
7. ตารางความสอดคล้องเชิงยุทธศาสตร์แบบเหตุ–ผล
| ข้อกำหนด/ทิศทางระดับบน | ปัญหา/โอกาสจังหวัดที่ต้องตรวจด้วยข้อมูล | กลไกการศึกษาที่สมเหตุผล | ผลลัพธ์ที่ควรวัด | บทบาท ศธจ. | เจ้าภาพร่วมหลัก |
|---|---|---|---|---|---|
| รัฐธรรมนูญ ม.54; แผนการศึกษาแห่งชาติ; แผนแม่บท 11/17 | เด็กนอกระบบ หลุดช่วงเปลี่ยนผ่าน ยากจน พิการ ข้ามชาติ/เคลื่อนย้าย | ทะเบียนความเสี่ยงที่ชอบด้วยกฎหมาย case management ทุน/สวัสดิการ ทางเลือกการเรียนยืดหยุ่น และติดตามกลับเข้าเรียน/ฝึก/งาน | อัตรากลับเข้าสู่การเรียนรู้และคงอยู่ 12 เดือน; gap ระหว่างกลุ่ม/อำเภอ | ออกแบบกรอบ ประสานข้อมูล ติดตามภาพรวม | เขตพื้นที่ สกร. อปท. กสศ. พม. สธ. นายทะเบียน สถานศึกษา |
| แผนแม่บท 12; มาตรฐานการศึกษาชาติ; นโยบาย ศธ. | อ่านไม่ออกเขียนไม่ได้/ผลสัมฤทธิ์ต่ำ (สมมติฐานผู้บริหาร) | ประเมินวินิจฉัยที่เทียบเคียงได้ coaching ครู เวลาเรียนเข้มข้น สื่อ/ภาษาเหมาะผู้เรียน และ MTSS/ระบบช่วยหลายระดับ | สัดส่วนผู้เรียนถึงเกณฑ์รายช่วงวัย; learning growth; gap กลุ่มเปราะบาง | วิเคราะห์/ประสาน/นิเทศตามอำนาจ | ต้นสังกัด สถานศึกษา มหาวิทยาลัย ครู ผู้ปกครอง |
| รัฐบาล 2569; แผนแม่บท 4/11/12/23; แผนอาชีวะ | ทักษะไม่ตรงงาน อุตสาหกรรมอัตโนมัติ/AI และเส้นทางอาชีพไม่ต่อเนื่อง | skills intelligence รายปี หลักสูตรร่วม/ทวิภาคี micro-credentials แนะแนวจากข้อมูลจริง และติดตามผู้จบ | งานตรงสาขา/รายได้/นายจ้างพึงพอใจ/การเรียนต่อ; ไม่วัดเพียงจำนวนผู้ฝึก | เวทีกำลังคนและ dashboard รวม | สอศ. อว. แรงงาน อุตสาหกรรม พาณิชย์ นายจ้าง |
| แผนจังหวัด/กลุ่มจังหวัด; UNESCO; แผนแม่บท 5/6 | ทุนมรดกโลกและวัฒนธรรมยังเชื่อมการเรียนรู้/อาชีพได้มากน้อยเพียงใด | หลักสูตรฐานสถานที่ โครงงานชุมชน ภาษา/การตีความมรดก งานฝีมือ สื่อดิจิทัล และท่องเที่ยวรับผิดชอบ | สมรรถนะผู้เรียน ผลงานที่ผ่านเกณฑ์ การฝึกงาน/รายได้สร้างสรรค์ และผลกระทบต่อ OUV เป็นศูนย์ | ประสานกรอบเรียนรู้และประเมิน | กรมศิลปากร วัฒนธรรม ท่องเที่ยว อปท. ชุมชน มหาวิทยาลัย |
| แผนภัยพิบัติ; แผนภูมิอากาศ; SDG 11/13 | อุทกภัย ความร้อน มลพิษ และการหยุดเรียน (ต้องยืนยันพื้นที่/ความถี่) | risk map รายสถานศึกษา BCP ปฏิทิน/ช่องทางเรียนยืดหยุ่น ระบบเตือนภัย ซ้อมแผน และปรับอาคาร | วันเรียนสูญเสีย เวลาในการฟื้นบริการ ความครอบคลุม BCP และ gap อุปกรณ์ | รวมข้อมูล/มาตรฐาน/ประสาน | ปภ. จังหวัด อปท. ชลประทาน สธ. สิ่งแวดล้อม ต้นสังกัด |
| พ.ร.ฎ.บ้านเมืองที่ดี; Digital Government; PDPA | ข้อมูลกระจัดกระจายและการประสานหลายสังกัด | data dictionary, data owner, API/แลกเปลี่ยนขั้นต่ำ dashboard หลายระดับ และ governance board | ความครบถ้วน/ตรงเวลา/ข้อผิดพลาด/เวลาแก้เคส/เหตุละเมิดข้อมูล | เลขานุการระบบและผู้ใช้ข้อมูลรวม; บทบาทรายบุคคลต้องตกลง | เจ้าของฐานทุกหน่วย DPO/DGA/ผู้ดูแลระบบ |
| พ.ร.บ.ส่งเสริมการเรียนรู้; สังคมสูงวัย; แผนแรงงาน | ความต้องการ reskill/upskill และเรียนรู้ของผู้สูงอายุ | credit bank/RPL หลักสูตรสั้นร่วมสถานประกอบการ ชุมชน มหาวิทยาลัย และ สกร. | การจบ การรับรองสมรรถนะ การใช้ทักษะในงาน/ชีวิต และความครอบคลุมกลุ่มเปราะบาง | ประสานเส้นทางและข้อมูลรวม | สกร. สอศ. อว. แรงงาน อปท. นายจ้าง ชุมชน |
8. ข้อกำหนดมรดกโลกและผลต่อยุทธศาสตร์การศึกษา
8.1 ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้
- นครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาขึ้นทะเบียนมรดกโลก พ.ศ. 2534 ตามเกณฑ์ (iii) [H01]
- พื้นที่ทรัพย์สินที่ UNESCO ระบุคือ 289 เฮกตาร์ ตั้งอยู่ในอำเภอพระนครศรีอยุธยา [H01]
- UNESCO ระบุว่าทรัพย์สินได้รับการคุ้มครองตาม พ.ร.บ.โบราณสถานฯ พ.ศ. 2504 แก้ไข พ.ศ. 2535 และอยู่ภายใต้การบังคับใช้ของกรมศิลปากร รวมทั้งมีกฎหมายผังเมือง สิ่งแวดล้อม อาคาร และข้อบัญญัติท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง [H01]
- กรมศิลปากรมีแผนแม่บทนครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาในคลังเอกสาร และมีหลักฐานการจัดทำ/ปรับปรุงแผนอนุรักษ์และพัฒนา พ.ศ. 2561–2570 (2018–2027) แต่สถานะการอนุมัติขั้นสุดท้ายของฉบับปรับปรุงต้องขอหนังสือยืนยันก่อนใช้เป็นข้อผูกพัน [H02–H03]
- มีประกาศกำหนดเขตที่ดินโบราณสถานเพิ่มเติมครอบคลุมเกาะเมืองและพื้นที่รอบนอกบางส่วนตามเอกสารกรมศิลปากร แต่ต้องตรวจแผนที่และพิกัดรายโครงการ [H04]
8.2 หลักออกแบบมาตรการ
- ใช้ OUV และหลักฐานประวัติศาสตร์เป็น learning outcomes ไม่ลดเหลือกิจกรรมทัศนศึกษา
- ให้ชุมชน นักประวัติศาสตร์ นักโบราณคดี ช่างฝีมือ ผู้ประกอบการ และนักเรียนร่วมผลิตสื่อ/โครงงาน โดยมีการตรวจข้อเท็จจริง
- ประเมินผลกระทบต่อมรดก วัฒนธรรม ชุมชน และการท่องเที่ยวก่อนโครงการกายภาพหรือกิจกรรมขนาดใหญ่
- โครงการในพื้นที่ต้องมี “heritage compliance gate” จากกรมศิลปากร/ท้องถิ่น/เจ้าของพื้นที่ตามกฎหมาย
- วัดทั้งผลการเรียนรู้ รายได้/เส้นทางอาชีพ และการไม่ก่อผลกระทบด้านลบต่อ OUV
9. ช่องว่างของแผนและกลไกทบทวน พ.ศ. 2571
9.1 แผนที่สิ้นสุดก่อนยุทธศาสตร์เริ่ม
| เอกสาร | สิ้นสุด | ความเสี่ยงหากอ้างต่อโดยไม่ทบทวน | วิธีควบคุม |
|---|---|---|---|
| แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 | 30 ก.ย. 2570 | เป้าหมาย/ตัวชี้วัดอาจเปลี่ยนในแผนฉบับถัดไป | ทำ crosswalk กับแผนฉบับที่ 14 ภายใน 90 วันหลังประกาศ |
| แผนพัฒนาจังหวัดอยุธยา 2566–2570 | 2570 | positioning และโครงการจังหวัดอาจเปลี่ยน | ให้จังหวัดรับรอง crosswalk และแหล่งงบก่อนแผนปี 2571 |
| แผนกลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนบน 2566–2570 | 2570 | ห่วงโซ่อุตสาหกรรม/ท่องเที่ยว/สิ่งแวดล้อมอาจเปลี่ยน | ตรวจแผน 2571–2575 และปรับ R3/R4 |
| แผนกระทรวงศึกษาธิการ/สป.ศธ./สพฐ./อว./แรงงาน 2566–2570 | 2570 | ตัวชี้วัด หน่วยเจ้าภาพ และงบอาจเปลี่ยน | เจ้าของแต่ละมาตรการยืนยัน alignment ภายใน Q1/2571 |
| นโยบาย ศธ. 2569–2570 | 2570 | นโยบายรัฐมนตรีอาจเปลี่ยน | แยก “หลักกฎหมาย/ผลลัพธ์ระยะยาว” ออกจาก “จุดเน้นรัฐบาล/รัฐมนตรี” |
| แผนภัยพิบัติ 2564–2570 และ AI 2565–2570 | 2570 | มาตรฐานและความเสี่ยงเทคโนโลยีเปลี่ยนเร็ว | บังคับทบทวน BCP, AI governance และ cybersecurity ทุกปี |
9.2 ข้อความมาตรฐานที่เสนอให้บรรจุในยุทธศาสตร์
ภายใน 180 วันนับแต่มีการประกาศใช้แผนหรือนโยบายระดับชาติ ระดับกระทรวง ระดับกลุ่มจังหวัด หรือระดับจังหวัดฉบับใหม่ที่มีผลต่อช่วง พ.ศ. 2571–2575 ให้สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดจัดทำตารางวิเคราะห์ช่องว่างและข้อเสนอปรับตัวชี้วัด ค่าเป้าหมาย โครงการ และบทบาทหน่วยงาน เสนอต่อคณะอนุกรรมการบริหารราชการเชิงยุทธศาสตร์และ กศจ. โดยการปรับดังกล่าวต้องไม่ลดทอนสิทธิขั้นต่ำตามกฎหมายหรือเป้าหมายผลลัพธ์ผู้เรียนโดยไม่มีหลักฐานรองรับ
10. บทเรียนเบื้องต้นจากแผนเดิมที่ค้นพบ
10.1 สิ่งที่ยืนยันได้
- เว็บไซต์ทางการ ศธจ.พระนครศรีอยุธยาเผยแพร่แผนพัฒนาการศึกษาจังหวัด พ.ศ. 2566–2570 ฉบับทบทวนประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 และ 2568 และแผนปฏิบัติการด้านการศึกษาปี 2568 [A01]
- สพป.พระนครศรีอยุธยา เขต 1 และ สพม.พระนครศรีอยุธยามีแผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566–2570 ของตน [A02–A03]
- มีแผนของหน่วยงาน/สถานศึกษาระบบอื่นเผยแพร่เป็นรายแห่ง แต่ยังไม่พบทะเบียนกลางที่ยืนยันว่าครบทุกสังกัด
10.2 บทเรียนเชิงกระบวนการที่ใช้ได้ทันที
- ต้องเริ่มจากผลการประเมิน ไม่เริ่มจากการเปลี่ยนถ้อยคำวิสัยทัศน์ การมีฉบับทบทวนไม่ได้แปลว่าได้ประเมินผลลัพธ์แล้ว
- ทำ indicator crosswalk รายตัว แยกตัวชี้วัดที่มี baseline/เจ้าของข้อมูลจริง ตัวชี้วัดกิจกรรม และตัวชี้วัดที่ไม่มีข้อมูล
- จัดทะเบียนความผูกพันของหน่วยงาน ระบุว่าโครงการใดอยู่ในแผน/งบของเจ้าภาพใด มิฉะนั้นแผนจังหวัดจะเป็นเพียงรายการความคาดหวัง
- วิเคราะห์ความต่อเนื่อง 3 ทาง ได้แก่ “ต่อยอด” เมื่อมีผลและคุ้มค่า, “ออกแบบใหม่” เมื่อปัญหายังอยู่แต่กลไกเดิมไม่เกิดผล, และ “ยุติ” เมื่อไม่มีหลักฐาน/ซ้ำซ้อน/เกินอำนาจ
- อย่าใช้แผนขั้นพื้นฐานแทนแผนทุกระบบ ต้องรวบรวมอาชีวะ อุดมศึกษา เอกชน ท้องถิ่น การศึกษาพิเศษ และ สกร. แยกต่างหาก
10.3 ข้อมูลที่ยังขาดเพื่อประเมินแผนเดิม
- ไฟล์ฉบับเต็มที่รับรองแล้วและมติ กศจ. ที่เห็นชอบ
- ตารางผลตัวชี้วัดรายปี พ.ศ. 2566–2569 พร้อม metadata
- รายงานผลโครงการ งบที่ได้รับจริง/เบิกจ่าย และผลลัพธ์ผู้รับประโยชน์
- รายงานตรวจราชการ/นิเทศ/ข้อสังเกตของคณะอนุกรรมการและ กศจ.
- รายการโครงการที่หน่วยงานอื่นรับไปบรรจุในแผนและงบของตน
ผลกระทบ: จนกว่าจะได้ข้อมูลเหล่านี้ ข้อสรุปเรื่อง “แผนเดิมสำเร็จหรือล้มเหลว” ให้ระบุว่า ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอ
11. แนวคิดและกรณีอ้างอิงที่เหมาะสม
| แนวคิด | วิธีใช้ | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| Theory of Change | เชื่อมปัญหา–สาเหตุ–กิจกรรม–ผลผลิต–ผลลัพธ์–ผลกระทบ และเปิดเผยสมมติฐาน | ไม่ใช้ลูกศรแทนหลักฐานเชิงสาเหตุ |
| Results-Based Management | ผูกตัวชี้วัด เจ้าของข้อมูล ค่าเป้าหมาย และวงรอบแก้ไข | ไม่เลือกเฉพาะตัวชี้วัดที่วัดง่าย |
| Collective Impact/Area-Based Education | เป้าหมายร่วม ระบบวัดร่วม กิจกรรมเสริมกัน ทีมประสานกลาง และการสื่อสารต่อเนื่อง | ศธจ.เป็น backbone ได้ แต่ไม่ยึดทรัพยากร/อำนาจของภาคี |
| Multi-Tiered System of Supports | ป้องกันทั่วระบบ คัดกรองความเสี่ยง ช่วยเฉพาะกลุ่ม และช่วยเข้มรายกรณี | เครื่องมือคัดกรองต้องผ่านการตรวจความแม่นยำและไม่ตีตรา |
| Skills ecosystem | เชื่อมผู้เรียน สถานศึกษา นายจ้าง แรงงาน เทคโนโลยี และข้อมูลผลลัพธ์ผู้จบ | งานว่างปัจจุบันไม่ใช่คำพยากรณ์ระยะห้าปีโดยลำพัง |
| Place-based/heritage learning | ใช้เมืองมรดกโลก ชุมชน แม่น้ำ อุตสาหกรรม และสิ่งแวดล้อมเป็นบริบทเรียนรู้ | ต้องตรวจความถูกต้องทางประวัติศาสตร์และผลกระทบต่อมรดก |
| Adaptive strategy/scenario planning | ทบทวนสัญญาณประชากร AI เศรษฐกิจ ภัยพิบัติ และนโยบายทุกปี | ไม่เปลี่ยนเป้าหมายถี่จนขาดความรับผิดรับชอบ |
| Data governance by design | กำหนดเจ้าของข้อมูล คุณภาพ สิทธิ การเก็บรักษา และความปลอดภัยก่อนสร้างแดชบอร์ด | dashboard ไม่แก้ข้อมูลต้นทางที่นิยามไม่ตรงกัน |
12. ตารางความเสี่ยงทางกฎหมายและนโยบาย
| ความเสี่ยง | ระดับ | สัญญาณเตือน | มาตรการควบคุม | เจ้าภาพที่เสนอ |
|---|---|---|---|---|
| ใช้ชื่อ/อำนาจคณะอนุกรรมการไม่ตรงคำสั่งจังหวัด | สูง | ไม่มีคำสั่งแนบท้ายวาระ | ขอสำเนาคำสั่งและ legal check ก่อนเสนอ | กลุ่มอำนวยการ/นิติการ ศธจ. |
| อ้างแผนสิ้นอายุเป็นกรอบตลอด 2571–2575 | สูง | ตาราง alignment ไม่มีวันสิ้นสุด | ใส่ status A–D และ mandatory review | กลุ่มนโยบายและแผน |
| กำหนดงานเกินอำนาจให้หน่วยอื่น | สูง | ไม่มีเจ้าภาพ/งบในแผนหน่วยงานนั้น | RACI + หนังสือยืนยัน commitment | ศธจ./หน่วยงานเจ้าภาพ |
| เชื่อมข้อมูลเด็กรายบุคคลโดยไม่มีฐานกฎหมาย | วิกฤต | ใช้ไฟล์รายชื่อร่วมกันโดยไม่มี agreement/log | ใช้ Gates G1–G7; ชะลอระบบรายบุคคล | เจ้าของข้อมูล/DPO/ฝ่ายกฎหมาย |
| ใช้ร่าง พ.ร.บ.การศึกษาใหม่เสมือนกฎหมาย | สูง | อ้างมาตราในร่างเป็นอำนาจ | แยกสถานะ C และตั้ง trigger เมื่อประกาศจริง | ฝ่ายกฎหมาย/กลุ่มนโยบาย |
| โครงการมรดกโลกกระทบโบราณสถาน/ภูมิทัศน์ | สูง | มีงานกายภาพแต่ไม่มีพิกัด/อนุญาต | heritage compliance gate | กรมศิลปากร/อปท./เจ้าของโครงการ |
| ค่าเป้าหมายผูกหน่วยงานแต่ไม่รับรอง baseline | สูง | ไม่มี metadata/เจ้าของข้อมูล | ใช้ “ค่าเป้าหมายเสนอ” และแผน baseline | คณะทำงานข้อมูล |
| นโยบายรัฐบาล/รัฐมนตรีเปลี่ยน | สูง | จุดเน้นรายปีไม่ตรงแผน | แยก core outcomes จาก annual priorities | กศจ./ศธจ. |
13. บัญชีข้อมูลและเอกสารที่ต้องขอเพิ่มเติมหลังระยะที่ 2
| รหัส | เอกสาร/ข้อมูล | ความจำเป็น | แหล่งที่เป็นไปได้ | ผลกระทบหากไม่มี |
|---|---|---|---|---|
| L-GOV-01 | คำสั่งแต่งตั้ง กศจ. ฉบับปัจจุบัน (ได้รับคำสั่งคณะอนุกรรมการบริหารราชการเชิงยุทธศาสตร์แล้วตาม [A04]) | ยืนยันองค์ประกอบ อำนาจ และองค์ประชุมของ กศจ. ณ วันพิจารณา | ศธจ./จังหวัด/สป.ศธ. | อาจอ้างองค์ประกอบหรือองค์ประชุม กศจ. ไม่เป็นปัจจุบัน |
| L-GOV-02 | หนังสือมอบอำนาจที่ใช้กับงานเอกชน/ติดตาม/อนุญาต | แยก direct authority | สป.ศธ./สช./ศธจ. | RACI ผิดและเสี่ยงเกินอำนาจ |
| PLAN-01 | ไฟล์รับรองแผนการศึกษาจังหวัด 2566–2570 ฉบับล่าสุดและมติ กศจ. | ทำ crosswalk และบทเรียนแผนเดิม | ศธจ.พระนครศรีอยุธยา | ไม่ทราบความต่อเนื่อง/ข้อผูกพัน |
| PLAN-02 | ผลตัวชี้วัดและงบแผนเดิมรายปี | ประเมิน effectiveness/efficiency | ศธจ./หน่วยเจ้าภาพ | ยืนยันผลสำเร็จไม่ได้ |
| PLAN-03 | ร่าง/ฉบับประกาศแผนจังหวัด กลุ่มจังหวัด และกระทรวงสำหรับ 2571–2575 เมื่อมี | ปิดช่องว่างรอยต่อ | จังหวัด กลุ่มจังหวัด กระทรวง | ต้องแก้ alignment หลังอนุมัติ |
| DATA-LEGAL-01 | ทะเบียนระบบข้อมูล ข้อตกลงแบ่งปันข้อมูล ROPA/privacy notice และ DPO contact | ออกแบบระบบเด็กหลุดโดยชอบ | ทุกเจ้าของข้อมูล | ใช้ได้เฉพาะข้อมูลรวม |
| HER-01 | แผนที่เขตมรดกโลก เขตโบราณสถาน/พื้นที่กันชน และสถานะแผนแม่บทฉบับล่าสุด | คัดกรองโครงการพื้นที่ | กรมศิลปากร/จังหวัด/อปท. | ออกแบบพื้นที่นำร่องไม่ได้ |
| LOCAL-01 | แผนพัฒนาการศึกษา อปท. พ.ศ. 2571–2575 ทุกแห่งเมื่อจัดทำ | เชื่อมเป้าหมายและงบท้องถิ่น | อบจ./เทศบาล/อบต. | แผนจังหวัดไม่ผูกกับการปฏิบัติท้องถิ่น |
| SECTOR-01 | แผน 2571–2575 ของ สพฐ. สอศ. สกร. อว. แรงงาน สธ. พม. และหน่วยงานรายสาขา | ยืนยันเจ้าภาพและตัวชี้วัด | หน่วยงานเจ้าของ | ต้องใช้แผน 2566–2570 เป็นเพียง proxy |
14. รายงานปิดระยะ
14.1 สิ่งที่ดำเนินการแล้ว
- ตรวจสอบฐานกฎหมายโครงสร้าง กศจ./ศธจ. และผลของการแก้ไข พ.ศ. 2565
- ตรวจสอบชื่อและบทบาทกลไกกลั่นกรองเชิงยุทธศาสตร์
- ทบทวนกฎหมายการศึกษารายระบบ กฎหมายเด็ก/ความเสมอภาค ข้อมูลดิจิทัล ธรรมาภิบาล ภัยพิบัติ และมรดกโลก
- ตรวจสถานะยุทธศาสตร์ชาติ แผนแม่บท แผนการศึกษา นโยบายรัฐบาล/กระทรวง และแผนรายสาขา
- ตรวจแผนจังหวัด กลุ่มจังหวัด แผนการศึกษาจังหวัดที่เผยแพร่ และสถานะมรดกโลก
- จัดทำตารางความสอดคล้อง เมทริกซ์อำนาจ และรายการข้อมูลที่ต้องขอ
14.2 หลักฐานที่ใช้
ใช้ราชกิจจานุเบกษาและเว็บไซต์หน่วยงานเจ้าของ ได้แก่ กระทรวงศึกษาธิการ สศช. สกศ. สป.ศธ. สพฐ. สอศ. กระทรวง อว. กระทรวงแรงงาน สถ. ปภ. กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม กรมศิลปากร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา กลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนบน ศธจ.พระนครศรีอยุธยา และ UNESCO รายการอ้างอิงหลักอยู่ท้ายรายงาน
14.3 ข้อค้นพบสำคัญ
- ฐานอำนาจเพียงพอให้จัดทำยุทธศาสตร์ทุกระดับ/ประเภทในเชิงกรอบจังหวัด แต่ไม่ใช่อำนาจบังคับบัญชาทุกสังกัด
- กลไกกลั่นกรองที่ยืนยันแล้วคือคณะอนุกรรมการบริหารราชการเชิงยุทธศาสตร์ ตามคำสั่ง กศจ.พระนครศรีอยุธยา ที่ 1/2569 ลงวันที่ 27 มีนาคม 2569 [A04] และต้องตรวจสถานะคำสั่งซ้ำก่อนวันประชุม
- แผนระดับปฏิบัติส่วนใหญ่สิ้นสุดก่อนปี 2571 จึงต้องมีกลไกทบทวนบังคับ
- พบแผนการศึกษาจังหวัดฉบับเดิมจากเว็บไซต์ทางการ แต่ไม่มีหลักฐานประเมินผลเพียงพอ
- ระบบเด็กหลุดรายบุคคลยังไม่พร้อมทางกฎหมาย/ธรรมาภิบาลข้อมูล
- มรดกโลกต้องถูกใช้ทั้งเป็นฐานเรียนรู้และ compliance constraint
14.4 สมมติฐานที่ใช้
- คำสั่ง กศจ.พระนครศรีอยุธยา ที่ 1/2569 ลงวันที่ 27 มีนาคม 2569 ยังมีผลและยังไม่ถูกแทนที่ ณ วันที่เสนอร่าง ทั้งนี้ต้องตรวจซ้ำก่อนประชุมกลั่นกรอง
- ไม่มีหนังสือมอบอำนาจเพิ่มเติมนอกข้อมูลที่ได้รับซึ่งเปลี่ยนข้อสรุปด้านอำนาจเฉพาะกระบวนงาน
- แผนที่สิ้นสุด พ.ศ. 2570 จะมีฉบับต่อเนื่อง แต่ยังไม่ถือว่าร่างหรือสาระใดมีผลจนประกาศทางการ
- การกล่าวถึงปัญหาเด็กหลุด อ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ ทักษะไม่ตรงงาน และการประสานงาน เป็นวาระผู้บริหารที่ต้องทดสอบด้วยข้อมูลในระยะที่ 3 ไม่ใช่ข้อสรุปเชิงสถิติ
14.5 ประเด็นที่ผู้ว่าจ้างยืนยันแล้วเมื่อวันที่ 1 กันยายน 2569
- ใช้ชื่อ คณะอนุกรรมการบริหารราชการเชิงยุทธศาสตร์ และใช้คำสั่ง กศจ.พระนครศรีอยุธยา ที่ 1/2569 ลงวันที่ 27 มีนาคม 2569 เป็นหลักฐานประกอบ [A04]
- อนุญาตให้นับแผน พ.ศ. 2566–2570 ที่ค้นพบบนเว็บไซต์ ศธจ. เป็นแผนเดิมสำหรับทำ crosswalk แม้ไม่ได้รับไฟล์จากผู้ว่าจ้าง
- ให้ใส่ข้อกำหนดทบทวนภายใน 180 วันหลังแผนชุด พ.ศ. 2571–2575 ประกาศ
- ในร่างแรกให้ใช้เฉพาะข้อมูลรวม และระบุระบบรายบุคคลเป็นโครงการที่ต้องผ่าน Gates G1–G7 ก่อนดำเนินการ
14.6 งานระยะถัดไป
ระยะที่ 3 จะจัดทำบัญชีข้อมูลสาธารณะและรายงานสถานการณ์เชิงพื้นที่ โดยเน้นอนุกรมเวลา 3–5 ปี การจำแนก 16 อำเภอ/สังกัด/ช่วงวัย/กลุ่มเปราะบางเท่าที่ข้อมูลรองรับ ตรวจสมมติฐานเด็กหลุด การอ่านเขียน/ผลสัมฤทธิ์ ความต้องการกำลังคน โรงเรียนขนาดเล็ก อุทกภัย มลพิษ และทุนมรดกโลก พร้อมแยก “ข้อมูลยืนยัน–ผลวิเคราะห์–ช่องว่างข้อมูล” อย่างชัดเจน
15. รายการอ้างอิงหลัก
กฎหมายและโครงสร้าง
- [L01] รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560, ราชกิจจานุเบกษา
- [L02] พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และฉบับแก้ไข, กระทรวงศึกษาธิการ
- [L03] กฎหมายที่เกี่ยวข้องของกระทรวงศึกษาธิการ
- [L04] พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ, กระทรวงศึกษาธิการ
- [L05] คำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 19/2560, กระทรวงศึกษาธิการ
- [L06] พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมคำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 19/2560 พ.ศ. 2565
- [L07] ตัวอย่างการกลั่นกรองแผนโดยคณะอนุกรรมการบริหารราชการเชิงยุทธศาสตร์ก่อนเสนอ กศจ., ศธจ.พิษณุโลก; หลักฐานการใช้งานกลไกถึง พ.ศ. 2569
- [L08] พ.ร.บ.ส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566, ราชกิจจานุเบกษา
- [L09] พ.ร.บ.การพัฒนาเด็กปฐมวัย พ.ศ. 2562, ราชกิจจานุเบกษา
- [L10] พ.ร.บ.คุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546, กรมกิจการเด็กและเยาวชน
- [L11] พ.ร.บ.โรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2550 แก้ไข พ.ศ. 2554, สช.
- [L12] พ.ร.บ.การอุดมศึกษา (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568, กระทรวง อว.
- [L13] อำนาจหน้าที่ตาม พ.ร.บ.กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561, กสศ.
- [L14] พ.ร.ฎ.หลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี และฉบับแก้ไข, สำนักงาน ก.พ.ร.
- [L15] พ.ร.บ.การบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562, DGA
- [L16] กฎกระทรวงการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ. 2561, กระทรวงศึกษาธิการ
- [L17] มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2561, สกศ.
- [L18] พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562, ราชกิจจานุเบกษา
- [L19] ประกาศเรื่องหน่วยงานของรัฐที่ต้องมี DPO พ.ศ. 2566, ราชกิจจานุเบกษา
- [L20] พ.ร.บ.การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562 และกฎหมายลำดับรอง, สกมช.
- [L21] ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการลงโทษนักเรียนและนักศึกษา พ.ศ. 2548, ราชกิจจานุเบกษา
- [L22] กฎกระทรวงกำหนดความประพฤติของนักเรียนและนักศึกษา พ.ศ. 2548, ราชกิจจานุเบกษา; ต้องตรวจฉบับแก้ไข/สถานะก่อนประกาศใช้ยุทธศาสตร์
แผนและนโยบาย
- [P01] ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580, สศช.
- [P02] แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2566–2580 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม, สศช.
- [P03] แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579, สกศ.
- [P04] แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13, สศช.
- [P05] คำแถลงนโยบายคณะรัฐมนตรีต่อรัฐสภา 9 เมษายน 2569, รัฐบาลไทย
- [P06] นโยบายการศึกษากระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2569–2570, กระทรวงศึกษาธิการ
- [P07] แผนปฏิบัติราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2566–2570
- [P08] แผนปฏิบัติราชการ สป.ศธ. พ.ศ. 2566–2570 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม
- [P09] แผนปฏิบัติราชการกระทรวงแรงงาน พ.ศ. 2566–2570
- [P10] แผนปฏิบัติราชการกระทรวง อว. พ.ศ. 2566–2570
- [P11] แผนพัฒนาการศึกษาท้องถิ่น พ.ศ. 2566–2570, สถ.
- [P12] แผนปฏิบัติการด้าน AI แห่งชาติ พ.ศ. 2565–2570
- [P13] แผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. 2564–2570, ปภ.
- [P14] แผนพัฒนาจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ.ศ. 2566–2570 ฉบับทบทวนปี 2570
- [P15] แผนพัฒนาการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2560–2579, สอศ.
- [P16] แผนแม่บทรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. 2558–2593
- [P17] แผนพัฒนากลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนบน พ.ศ. 2566–2570 ฉบับทบทวน 2570
- [P18] SDG 4 ประเทศไทย, สศช.; UN SDG 4
แผนพื้นที่และมรดกโลก
- [A01] บัญชีแผนยุทธศาสตร์/แผนพัฒนาของ ศธจ.พระนครศรีอยุธยา
- [A02] แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566–2570 สพป.พระนครศรีอยุธยา เขต 1
- [A03] บัญชีแผน สพม.พระนครศรีอยุธยา
- [A04] คำสั่ง กศจ.พระนครศรีอยุธยา ที่ 1/2569 เรื่อง แต่งตั้งคณะอนุกรรมการบริหารราชการเชิงยุทธศาสตร์ ลงวันที่ 27 มีนาคม 2569, เอกสารที่ผู้ว่าจ้างจัดส่ง
- [H01] Historic City of Ayutthaya, UNESCO World Heritage Centre
- [H02] แผนแม่บทนครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา, กรมศิลปากร
- [H03] ความคืบหน้าการดำเนินงานตามมติคณะกรรมการมรดกโลก สมัยที่ 43, กรมศิลปากร
- [H04] ประกาศกรมศิลปากรกำหนดเขตที่ดินโบราณสถานเพิ่มเติมในนครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา, กรมศิลปากร
วันที่เข้าถึงแหล่งออนไลน์: 1 กันยายน 2569 โดยใช้เนื้อหาที่มีผลหรือเผยแพร่ไม่เกินวันที่ 31 สิงหาคม 2569
16. ข้อจำกัดของรายงาน
- ไม่มีคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการ/คณะอนุกรรมการของจังหวัดฉบับปัจจุบันให้ตรวจโดยตรง
- เว็บไซต์บางแห่งยืนยันชื่อและสถานะเอกสารได้ แต่ไฟล์แนบตอบสนองไม่สม่ำเสมอ จึงต้องขอไฟล์รับรองก่อนอ้างรายละเอียดระดับตัวชี้วัดหรือมติ
- ยังไม่ได้ตรวจแผนท้องถิ่นของ อปท. ทุกแห่งและแผนของสถานศึกษาทุกสังกัดรายแห่ง
- ไม่มีรายงานประเมินผลแผนการศึกษาจังหวัดฉบับเดิม จึงไม่สามารถสรุปประสิทธิผลได้
- ร่าง พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่และแผนหลัง พ.ศ. 2570 ยังไม่มีผล ณ วันตัดยอด จึงไม่นำมาเป็นฐานอำนาจหรือค่าเป้าหมาย
- รายงานนี้เป็นการวิเคราะห์กฎหมายเชิงนโยบาย ไม่แทนการให้ความเห็นของหน่วยงานกฎหมายเจ้าของเรื่องเมื่อดำเนินธุรกรรมข้อมูล อนุญาต ก่อสร้าง จัดซื้อจัดจ้าง หรือผูกพันงบประมาณเฉพาะกรณี
